15 δημοτικοί σύμβουλοι που προέχονται από έξι παρατάξεις του Δήμου Θεσσαλονίκης και ανεξάρτητοι, ζητούν την πλήρη διαλεύκανση του θέματος ως προς τα νομικά και διοικητικά κενά, τις παρατυπίες και τις αυθαίρετες παρεμβάσεις στο οικιστικό και πολιτιστικό περιβάλλον, που εντοπίζονται στο πλαίσιο της μετατροπής του πάρκου Ελευθερίας σε χώρο στάθμευσης.

Το κείμενο των καταγγελιών προς το Συνήγορο του Πολίτη και την Αρχή Διαφάνειας, έχει ως εξής: Απάντων όλων μελών του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Θεσσαλονίκης. Καταγγελία για εκτέλεση εργασιών στην Πλατεία Ελευθερίας. Θεσσαλονίκη 3-2-2022, Ι. Σύντομο Ιστορικό Τον Δεκέμβριο του 2021 ο Δήμος Θεσσαλονίκης προχώρησε σε εργασίες διαμόρφωσης του χώρου που καλύπτεται από την Πλατεία Ελευθερίας, όπως αυτή έχει θεσμοθετηθεί με το Β.Δ. της 28ης-3-63 (ΦΕΚ 46), και την δημιουργία ανοικτού χώρου στάθμευσης. Στον ίδιο χώρο τοποθετήθηκε σήμανση θέσεων στάθμευσης «επισκεπτών με πληρωμή», στα πλαίσια του συστήματος ελεγχόμενης στάθμευσης που ο ίδιος Δήμος έχει θεσμοθετήσει στα πλαίσια της κανονιστικής της υπ’ αρ. 1894/2-12-2013 απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου. Οι συγκεκριμένες εργασίες έλαβαν χώρα κατόπιν ακύρωσης προηγούμενου έργου, το οποίο αφορούσε στην «Βιοκλιματική Αναβάθμιση» της συγκεκριμένης πλατείας, δια της ανάπλασής της σε χώρο ιστορικής μνήμης. Έως σήμερα δεν έχουν δημοσιευθεί αποφάσεις οργάνου του ίδιου Δήμου που αφορούν στην εκτέλεση των εργασιών του Δεκεμβρίου 2021, την αδειοδότηση και ανάθεση του συγκεκριμένου έργου, την δαπάνη αυτού και την παραλαβή αυτού την μετατροπή της σε χώρο στάθμευσης και την ένταξη των θέσεων στάθμευσης που προέκυψαν στο σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης. Πλέον, το χρονικό διάστημα των τελευταίων μηνών του 2021 στην Πλατεία Ελευθερίας του Δήμου Θεσσαλονίκης διενεργήθηκαν εργασίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν η ασφαλτόστρωση και η κοπή υπαρχόντων σε αυτήν δένδρων. Τελικώς αφαιρέθηκε σχεδόν το σύνολο των ενυπαρχόντων δένδρων και θάμνων. Στην ίδια άλλωστε Πλατεία έχουν βρεθεί σημαντικές αρχαιότητες, οι οποίες έχουν καταγραφεί από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία. Ήδη ο χώρος μετά την διαμόρφωσή του λειτουργεί ως υπαίθριος χώρος ελεγχόμενης στάθμευσης. ΙΙ. Νομικά Ζητήματα Χαρακτηρισμός πλατείας Σύμφωνα με το α. 73 παρ. 1 ν. 3852/2010 εδ. αδ, «Η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής (ΕΠΖ) συστήνεται σε δήμους άνω των δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων, είναι αποφασιστικό και εισηγητικό όργανο άσκησης των αρμοδιοτήτων του δήμου σχετικά με την ποιότητα ζωής, τη χωροταξία, την πολεοδομία και την προστασία του περιβάλλοντος. Κατά την άσκηση των σχετικών αρμοδιοτήτων της λαμβάνει ειδική μέριμνα για τον σχεδιασμό δράσεων που αποβλέπουν στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και εν γένει την εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρίες. Ειδικότερα: … τη χορήγηση, ύστερα από γνώμη του προέδρου της οικείας δημοτικής κοινότητας, θέσεων στάθμευσης στους δικαιούχους κατοίκους, με βάση την κείμενη νομοθεσία και τις κανονιστικές αποφάσεις του Δήμου ή με βάση ισχύον σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης, καθώς και την ανάκληση ή την τροποποίηση της χορήγησης αυτών, …». Σύμφωνα με το α. 79 παρ. 1 ν. 3463/2006 εδ. α4, «Οι δημοτικές και Κοινοτικές αρχές ρυθμίζουν θέματα της αρμοδιότητάς τους εκδίδοντας τοπικές Κανονιστικές Αποφάσεις, στο πλαίσιο της κείμενης νομοθεσίας, με τις οποίες: α) Θέτουν κανόνες: … Για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας, των μονοδρομήσεων και κατευθύνσεων της κυκλοφορίας, τον προσδιορισμό και τη λειτουργία των χώρων στάθμευσης των οχημάτων, καθώς και για την τοποθέτηση και λειτουργία μετρητών ή εγκαταστάσεων ρύθμισης της στάθμευσης οχημάτων σε κοινόχρηστους χώρους». Οι σχετικές αποφάσεις, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, οι οποίες είναι κανονιστικού χαρακτήρα, λαμβάνονται από τα δημοτικά συμβούλια, αφού λάβουν υπόψη τις παρατηρήσεις φορέων, ομάδων πολιτών και των τοπικών συμβουλίων. Με τις ίδιες κανονιστικές αποφάσεις ορίζονται και τα σχετικά πρόστιμα, όπως και η διαδικασία επιβολής τους.

Ειδικότερα για το πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με τον συνδυασμό των άρθρων 82 παρ. 1β ν. 3463/2006 και 52 παρ. 1 ν. 2696/1999 «Μέτρα που αφορούν στη ρύθμιση της κυκλοφορίας, όπως στον καθορισμό των μονόδρομων, ποδηλατοδρόμων και κατευθύνσεων της κυκλοφορίας, στην προτεραιότητα οδών, στην αλλαγή της διατομής του οδοστρώματος ή της οδού, στην εγκατάσταση και λειτουργία φωτεινής σηματοδότησης, στον προσδιορισμό και τη λειτουργία των χώρων στάθμευσης οχημάτων σε κοινόχρηστους χώρους και γενικά στον καθορισμό χώρων στάθμευσης και στην επιβολή περιορισμών ή απαγορεύσεων κυκλοφορίας ή στάθμευσης, λαμβάνονται με αποφάσεις του Περιφερειακού ή Δημοτικού Συμβουλίου στο οδικό δίκτυο αρμοδιότητάς τους, με βάση μελέτες που έχουν εκπονηθεί από ή για λογαριασμό των αρμοδίων Τεχνικών Υπηρεσιών τους. Οι αποφάσεις αυτές εγκρίνονται από τον Γενικό Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Κατ’ εξαίρεση, τα μέτρα του πρώτου εδαφίου, που καθορίζονται στις μελέτες που έχουν εκπονηθεί ή εγκριθεί από τις Υπηρεσίες κυκλοφορίας του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύου ή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, λαμβάνονται με αποφάσεις των κατά τόπους αρμοδίων Περιφερειακών Αστυνομικών Διευθύνσεων ή Διευθύνσεων Τροχαίας, όταν αυτά αφορούν: … γ) Το βασικό οδικό δίκτυο, όπως αυτό ορίζεται με αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων: … Του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης ήτοι των Δήμων Θεσσαλονίκης, Κορδελιού- Ευόσμου, Παύλου Μελά, Αμπελοκήπων- Μενεμένης, Καλαμαριάς, Νεάπολης- Συκεών, πλην της δημοτικής ενότητας Πεύκων, Πυλαίας- Χορτιάτη, πλην της δημοτικής ενότητας Χορτιάτη, της δημοτικής ενότητας Θέρμης του Δήμου Θέρμης και της δημοτικής κοινότητας Καλοχωρίου του Δήμου Δέλτα». Οι σχετικές κανονιστικές αποφάσεις, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, κοινοποιούνται υποχρεωτικά στις αρμόδιες υπηρεσίας τροχαίας. Τέλος, σύμφωνα με το α. 34 παρ. 14 ν. 2696/1999 «Η στάθμευση οχημάτων σε χώρους ελεγχόμενης στάθμευσης επιτρέπεται για το χρονικό διάστημα για το οποίο έχει καταβληθεί αποδεδειγμένα το τέλος στάθμευσης που καθορίζεται κάθε φορά από την αρμόδια αρχή. Αν η στάθμευση, χωρίς την καταβολή του καθορισμένου τέλους στάθμευσης, συνεχίζεται και πέραν των τριών (3) ωρών από τη βεβαίωση της παράβασης, βεβαιώνεται νέα παράβαση από το ίδιο ή άλλο όργανο», ενώ σύμφωνα με το α. 104 του ίδιου νόμου, «Στον καταλαμβανόμενο επ’ αυτοφώρω να διαπράττει παραβάσεις, για τις οποίες προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα, βεβαιώνεται με έντυπο ή ηλεκτρονικό τρόπο από το αρμόδιο κατά περίπτωση όργανο το προβλεπόμενο διοικητικό πρόστιμο για καθεμία από αυτές. Σε περιπτώσεις συγκρότησης μικτών συνεργείων για τη διαπίστωση συγκεκριμένων παραβάσεων, την ποινή του προστίμου επιβάλλει το κατά περίπτωση αρμόδιο όργανο που παρίσταται κατά τον έλεγχο». Δυνάμει των ανωτέρω, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Θεσσαλονίκης, κατόπιν της υπ’ αρ. 387Α/1-11-2013 όμοιας απόφασης της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής, εξέδωσε την υπ’ αρ. 1894/2-12-2013 κανονιστική απόφασή του με θέμα «τον καθορισμό οδών εφαρμογής συστήματος ελεγχόμενης στάθμευσης στο Δήμο Θεσσαλονίκης». Σύμφωνα με την συγκεκριμένη κανονιστική, προσδιορίζονται τα τμήματα των οδών της Α Δημοτικής Κοινότητας επί των οποίων η στάθμευση επιτρέπεται αποκλειστικά για επισκέπτες με πληρωμή ή για μονίμους κατοίκους δωρεάν. Μεταξύ αυτών, αναφέρονται οι άρτιοι αριθμοί του τμήματος της οδού Ι. Δραγούμη μεταξύ Λ. Νίκης και Μητροπόλεως και οι άρτιοι και περιττοί αριθμοί του τμήματος της ίδιας οδού μεταξύ Μητροπόλεως και Τσιμισκή (για μόνιμους κατοίκους), καθώς και οι περιττοί αριθμοί του τμήματος της οδού Βενιζέλου μεταξύ Μητροπόλεως και Τσιμισκή και οι περιττοί αριθμοί του τμήματος της οδού Μητροπόλεως μεταξύ Βενιζέλου και Π. Μελά (για επισκέπτες). Εν συνεχεία, συγκεκριμένα σημεία των ως άνω τμημάτων αποδόθηκαν με διάφορες ατομικές αποφάσεις για ειδική χρήση (τράπεζες, αναπηρικά

κλπ), για τις οποίες άλλωστε η συγκεκριμένη κανονιστική περιλαμβάνει ρητή εξαίρεση. Σύμφωνα με την ίδια κανονιστική οι αναφερόμενες σε αυτήν θέσεις ελεγχόμενης στάθμευσης «αποτελούν και το πεδίο εφαρμογής για τη δημοπράτηση της εφαρμογής «Συστήματος Ελεγχόμενης Στάθμευσης του Δήμου Θεσσαλονίκης, όπου και θα καθοριστούν με λεπτομέρεια θέματα τιμολογιακής πολιτικής, δικαιούχων κάρτας κατοίκου, διαχείρισης και αστυνόμευσης του συστήματος». Για το συγκεκριμένο σημείο καμία τροποποίηση της ως άνω κανονιστικής δεν έχει έως σήμερα δημοσιευθεί. Κατά συνέπεια, ο χώρος που περικλείεται από τις οδούς Ι. Δραγούμη – Λ. Νίκης – Βενιζέλου και Μητροπόλεως, άλλοτε «Πλατεία Ελευθερίας», ο οποίος έχει πλέον διαμορφωθεί από τον Δήμο Θεσσαλονίκης ως χώρος στάθμευσης οχημάτων, δεν περιλαμβάνεται στο σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης, οι δε διαγραμμισμένες εντός αυτού θέσεις στάθμευσης δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως θέσεις επισκεπτών με πληρωμή ούτε ως θέσεις μονίμων κατοίκων δωρεάν, αλλά ούτε και έχουν παραχωρηθεί με ατομικές διοικητικές πράξεις προς ειδική χρήση (ΑμεΑ, φορτοεκφόρτωση κλπ), διατηρώντας τον κοινόχρηστο και ελεύθερης χρήσης χαρακτήρα τους. Εξάλλου, σύμφωνα με τα α. 5 παρ. 3 και 4 και 24 παρ. 2 του Συντάγματος, εγγυώνται την ελεύθερη χρήση πολιτών στην χώρα, αλλά και την ακώλυτη χρήση κοινοχρήστων χώρων. Ασφαλώς, οι αρμόδιες κατά το νόμο αρχές δύνανται να διαμορφώνουν σύστημα κανόνων που να ρυθμίζουν την ορθολογική χρήση αυτών, όπως εν προκειμένω για την στάθμευση και κυκλοφορία. Ωστόσο, εν προκειμένω το καθιερωθέν σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης του Δήμου Θεσσαλονίκης δεν έχει επεκταθεί στον χώρο εντός το οποίου βεβαιώθηκε η προσβαλλόμενη παράβαση. 2. Εκδοθείσες άδειες για τα έργα Διαδικασία και άδειες εκπόνησης εργασιών Α. Σύμφωνα με τις διατάξεις του α. 3 παρ. 4 του ν. 998/79 περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της χώρας (ΦΕΚ 289/Α’/29-12-79) όπως ισχύει: «Στις διατάξεις του παρόντος νόμου υπάγονται και τα εντός των πόλεων και των οικιστικών περιοχών πάρκα και άλση, το περιαστικό πράσινο, οι κηρυγμένες δασωτέες ή αναδασωτέες εκτάσεις. Στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας υπάγονται και τμήματα πάρκου ή άλσους, τα οποία φέρουν μη δασική βλάστηση συνδέονται όμως οργανικά με το σύνολο του πάρκου ή άλσους υπό την έννοια ότι συμβάλλουν στη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας του συνόλου» Περαιτέρω, σύμφωνα με το α. 5 παρ. 2 του ιδίου νόμου: «Η εκτέλεση κάθε είδους έργων στα πάρκα και άλση ενεργείται μετά από σχετική μελέτη, που εγκρίνεται απ,την αρμόδια δασική αρχή και με την εποπτεία της. Της έγκρισης αυτής προηγείται θετική γνώμη της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, όπου αυτή απαιτείται για λόγους προστασίας αρχαιοτήτων». Παράλληλα, σύμφωνα με το α. 40 παρ. 2 του ν. 1337/83 για την κοπή δένδρων μέσα σε εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια ή τις ΖΟΕ που δεν προστατεύονται από τις διατάξεις για την προστασία των δασών και των δασικών γενικά εκτάσεων, απαιτείται έκδοση άδειας από την οικεία πολεοδομική αρχή, ενώ με το α. 4 παρ. 2(η) του ν. 4067/12 όπως ισχύει, σύμφωνα με το οποίο για την κοπή δένδρων μέσα σε εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια ή τις ΖΟΕ που δεν προστατεύονται από τις διατάξεις για την προστασία των δασών και των δασικών γενικά εκτάσεων ή από διατάξεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας ή της νομοθεσίας για τις προστατευόμενες περιοχές ή άλλης συναφούς νομοθεσίας, απαιτείται έκδοση έγκρισης εργασιών μικρής κλίμακας
Κατόπιν τούτων, εκδόθηκε η υπ’ αρ. 52716/2001 Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 1663/Β’/13-12-2001) όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/113130/3420 (ΦΕΚ 5287/Β’/1-12-2020), σχετικά με «κατασκευές και εγκαταστάσεις στους κοινόχρηστους χώρους του οικισμού για τις οποίες δεν απαιτείται άδεια οικοδομής», η οποία δεν περιλαμβάνει την κοπή των δένδρων. Κατά συνέπεια, για την κοπή δένδρων σε κοινόχρηστο χώρο πόλης ή οικισμού απαιτείται έκδοση Έγκρισης Εργασιών Μικρής Κλίμακας από την οικεία Υπηρεσία Δόμησης, μετά από αίτηση της αρμόδιας υπηρεσίας του οικείου Δήμου και σχετική Απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Δήμου (Επιτροπή Ποιότητας ζωής ή Δημοτικού Συμβουλίου), προσκομίζοντας τα ειδικά δικαιολογητικά που προβλέπονται από την παρ. 1 η του αρθ. 2 της 55174/4-10-2013 Υπ. Απόφασης (ΦΕΚ 2605/Β’/15-10-2013). Β. Παράλληλα, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3028/2002, προβλέπεται ότι «απαγορεύεται κάθε ενέργεια σε ακίνητο μνημείο, η οποία είναι δυνατόν να επιφέρει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο καταστροφή, βλάβη, ρύπανση ή αλλοίωση της μορφής του» (α. 10 παρ. 1 αυτού) και «για κάθε εργασία, επέμβαση ή αλλαγή χρήσης σε ακίνητα μνημεία, ακόμη και αν δεν επέρχεται κάποια από τις συνέπειες της παραγράφου 1 σε αυτά, απαιτείται έγκριση που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Για την υλοποίηση έργων σε κηρυγμένα μνημεία, χρηματοδοτούμενων από εθνικούς πόρους ή συγχρηματοδοτούμενων από πόρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή άλλων διεθνών οργανισμών, από φορείς εκτός των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, απαιτείται απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, η οποία εκδίδεται κατόπιν διατύπωσης γνώμης από το αρμόδιο Συμβούλιο. Η έκδοση της ως άνω υπουργικής απόφασης αποτελεί προαπαιτούμενο όρο για την παραδεκτή υποβολή πρότασης εκ μέρους του φορέα υλοποίησης του έργου για την ένταξη οποιουδήποτε έργου σε επιχειρησιακό πρόγραμμα υλοποίησης συγχρηματοδοτούμενων έργων ή και σε οποιοδήποτε χρηματοδοτούμενο από εθνικούς πόρους πρόγραμμα. Η ως άνω απόφαση εκδίδεται εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την υποβολή της σχετικής αίτησης στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού» (α. 10 παρ. 4 αυτού).

Γ. Σύμφωνα με το α. 27 παρ. 2 του ιδίου ΠΔ 455/1976: «Υπαίθριος σταθμός χαρακτηρίζεται χώρος χρησιμοποιούμενος δια την στάθμευση, ολική ή μερική διημέρευση ή διανυκτέρευση πέντε (5) αυτοκινήτων και άνω». Σύμφωνα δε με το α. 29 του ίδιου ΠΔ «Αι άδειαι ιδρύσεως των υπαιθρίων σταθμών αυτοκινήτων εξαμήνου ισχύος, χορηγούνται υπό των κατά τόπους Νομαρχιών τη υποβολή υπό των ενδιαφερομένων των κάτωθι δικαιολογητικών…». Παρά ταύτα, το χρονικό διάστημα των τελευταίων μηνών του 2021 στην Πλατεία Ελευθερίας του Δήμου Θεσσαλονίκης διενεργήθηκαν εργασίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν η ασφαλτόστρωση, διαγράμμιση και η κοπή υπαρχόντων σε αυτήν δένδρων. Στην ίδια άλλωστε Πλατεία έχουν πραγματοποιηθεί περιορισμένες αρχαιολογικές έρευνες και έχουν καταγραφεί υπολείμματα του θαλάσσιου τείχους από την αρχαιολογική υπηρεσία. Ήδη ο χώρος μετά την διαμόρφωσή του λειτουργεί ως υπαίθριος χώρος ελεγχόμενης στάθμευσης. Επιπλέον, οι οδοί που ανήκουν στο ΒΟΔ (Βασικό Οδικό Δίκτυο) δεν είχαν περιληφθεί ούτε στη σύμβαση, ούτε σε κατοπινές αποφάσεις του Δήμου. Οι 4 οδοί που περιβάλλουν την πλατεία Ελευθερίας ανήκουν στο ΒΟΔ, και περιλαμβάνουν χώρο πεζοδρομίων περιμετρικά της πλατείας. Ωστόσο αυτά έχουν διαμορφωθεί ως είσοδοι – έξοδοι αυτού. Αντίγραφα των ως άνω τυχόν συναφών πράξεων από τους συγκεκριμένους φορείς (Δασαρχείο, Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Διεύθυνση Δόμησης και Πολεοδομικών Εφαρμογών, Τροχαία, Υποδιεύθυνση Μεταφορών Δυτικής Θεσσαλονίκης) έχουμε αιτηθεί με τα από 14-1-2022 αιτήματά μας προς αυτούς. ΕΠΕΙΔΗ όλα τα ανωτέρω είναι νόμιμα, βάσιμα και αληθινά. ΕΠΕΙΔΗ επιφυλασσόμαστε για την άσκηση κάθε νομίμου δικαιώματός μας, ως δημότες και μέλη των οργάνων διοίκησης του Δήμου Θεσσαλονίκης. Αιτούμαστε Την διερεύνηση των ως άνω ζητημάτων παραβίασης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας,υποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος, αυθαίρετες παρεμβάσεις στο οικιστικό καιπολιτιστικό περιβάλλον και γενικότερης υποβάθμισης της ποιότητας ζωής. Την διερεύνηση των ως άνω ζητημάτων ως προς την έκδοση των νομίμων διοικητικών πράξεων και λοιπόν διαδικασιών που αφορούν στην υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου και την ανάληψη των σχετικών οικονομικών δαπανών.